Kościół Św. Wojciecha, Kraków

Niepozorny, niewielki kościół św. Wojciecha na Rynku w Krakowieto jedna z najstarszych budowli w mieście. Jej podziemna ekspozycja pokazuje, że kiedyś Rynek był... 2 metry niżej niż obecnie.

Kościół św. Wojciecha w Krakowie – pamiątka męczeństwa

Kościół św. Wojciecha na krakowskim Rynku to jedna z najstarszych sakralnych budowli grodu Kraka. Pierwsza drewniana świątynia miała tu stanąć około 1000 roku, a więc 3 lata po męczeńskiej śmierci św. Wojciecha i rok po jego kanonizacji. 

Dawne przekazy mówią, że miejsce nie jest przypadkowe, bowiem ten patron Polski, Czech i Węgier dokładnie w tym miejscu miał wygłosić wcześniej kazanie, kiedy to podróżował z Węgier do Prus – nie było tu wówczas rynku, a przecięcie znaczących szlaków handlowych; jedna z dróg wiodła na Wawel, a przy niej znajdowało się „źródełko św. Wojciecha”.

Badania odsłoniły najstarsze fragmenty murowanej już świątyni, pochodzące z czasów Bolesława Chrobrego – zastąpiła ona drewniany kościółek, a potem została prawdopodobnie rozebrana i przebudowana, nieco większy murowany kościół w stylu romańskim stanął tu za czasów Bolesława Śmiałego. 

Do XV wieku kościół św. Wojciecha miał być otoczony niedużym cmentarzem, w latach 60. XX wieku odkryto tu bowiem szczątki blisko 400 osób. Mniej więcej w tamtym czasie kazania wygłaszał w świątyni sam św. Jan Kapistran, założyciel zakonu bernardynów. W XVII wieku kościół znów przebudowano, tym razem w stylu barokowym, wówczas to dobudowano charakterystyczną kopułę i podwyższono go, co było konieczne, albowiem przez wieki podniósł się poziom krakowskiego rynku. Trudno to sobie dziś wyobrazić, ale dawniej bruk na krakowskim Rynku był 2 metry niżej. Zakrystia i kaplica bł. Wincentego Kadłubka pojawiły się w wieku XVIII. W czasie powstania krakowskiego w 1846 roku w kościele mieścił się najpierw lazaret, a później więzienie. 

Niewielka świątynia – najmniejsza w mieście! – ma swą część podziemną, obecnie jest w niej umieszczona ekspozycja związana z historią Rynku, samej świątyni, a także jej patrona, można tam zobaczyć takie unikaty jak drewniane i wapienne posadzki z najstarszych części kościoła.

W kościele św. Wojciecha działa Szpital Domowy, poradnia dla osób zmagających się z problemami związanymi ze swą seksualnością, której celem jest wskazywanie im drogi postępowania według zasad życia chrześcijańskiego.

Św. Wojciech – patron kościoła na krakowskim Rynku

Święty Wojciech, zwany też Adalbertem z Pragi, pochodził z Czech, żył tylko 41 lat, ale jego żywot był jakże bogaty i burzliwy. Urodził się jako książę z rodu Sławnikowiców, był spokrewniony z dynastią Ottonów. Miał być rycerzem, ale ciężko zachorował i jego rodzice ślubowali, że jeśli przeżyje, oddają go do zakonu. I tak trafił do Magdeburga, gdzie pod swoje skrzydła wziął go arcybiskup Adalbert, prywatnie przyjaciel rodziny. 

Św. Wojciech jako jeden z pierwszych Czechów miał możliwość studiowania na najwyższym europejskim poziomie (ale czas studiów, aż 9 lat, wskazuje, że raczej edukacja go nie pociągała...). Ostatecznie został wyświęcony, a potem otrzymał sakrę biskupią. Jako biskup Pragi zwalczał wielożeństwo, handel niewolnikami i promował celibat. Sporo podróżował po Europie, przyjaźnił się z Ottonem III, prawdopodobnie też z Bolesławem Chrobrym. 

W 996 roku ruszył z misją do Prus, tam też 23 kwietnia 997 roku zginął od ciosów włóczni z rozkazu pogańskiego kapłana Sicco, a jego głowę odcięto i nabito na pal. Miejsce śmierci, okolice grodu Cholin, nie jest do końca ustalone, możliwe są trzy różne lokalizacje (powiat elbląski, sztumski lub obszar dzisiejszego Obwodu Kaliningradzkiego). Głowę męczennika przywiózł do Gniezna nieznany Pomorzanin, resztę ciała wykupił Chrobry, płacąc równowartość jego wagi w złocie! Dziś relikwie te znajdują się w katedrze św. Wita w Pradze.

Zwiedzanie kościoła św. Wojciecha w Krakowie

Zwiedzanie krakowskiego kościoła św. Wojciecha wraz z podziemiami zazwyczaj w sezonie letnim jest możliwe między 10 a 16, od poniedziałku do piątku, a opłata za wstęp jest symboliczna. 

Na pewno podczas odwiedzin warto zwrócić uwagę na drewniany, pozłacany ołtarz główny z pierwszej połowy XVIII wieku, a także na znajdujący się nad nim obraz przedstawiający św. Teklę z tego samego okresu, z towarzyszącymi jej rozgestykulowanymi figurami aniołów. W centrum ołtarza jest otoczony kultem obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, którego kopie znajdziemy w różnych polskich parafiach. Pięknie prezentują się złocone, pełne życia figury św. Wojciecha i św. Stanisława z pastorałami w dłoniach. Widać część odsłoniętych murów z wapiennych płytek z XI wieku, na narożniku jest wyryty średniowieczny znak kamieniarski. Bardzo stary jest krucyfiks na belce tęczowej – pochodzi z XV wieku (peruka Jezusa jest z prawdziwych włosów). Jest barokowy konfesjonał i takiż krucyfiks, a także utrzymany w późnogotyckim stylu obraz olejny na desce przedstawiający patrona świątyni. Jest wreszcie niewielki, ale urzekający chór o charakterystycznej łamanej linii, cały w złocie, a na kopule umieszczono XVIII-wieczne malowidła prezentujące żywot św. Wojciecha.