Kiedy ksiądz nie może udzielić rozgrzeszenia?

Kapłan jako szafarz sakramentu pokuty może odmówić penitentowi rozgrzeszenia. W jakich okolicznościach i za jakie grzechy?

Zajrzymy do dokumentów kościelnych. Prawo kanoniczne przewiduje bowiem kilka sytuacji, w których kapłan nie powinien bądź nie ma prawa udzielić odpuszczenia win.

Kiedy ksiądz nie udzieli rozgrzeszenia?

1) Brak wewnętrznego przygotowania

(tzw. dyspozycji) penitenta do przyjęcia sakramentu pokuty, tj. brak żalu za grzechy, postanowienia poprawy oraz gotowości do zadośćuczynienia.

Jeśli spowiednik nie ma wątpliwości co do dyspozycji penitenta, a ten prosi o rozgrzeszenie, nie należy go odmawiać ani odkładać (KPK, kan. 980).

Wątpliwości spowiednika mogą się pojawić, kiedy penitent ma problem z przyznaniem własnej winy albo pomniejsza ją, nie potrafi w czynie obiektywnie złym zobaczyć grzechu tudzież rozpoznaje grzech, ale go nie odrzuca, czasami przyznając wprost, że popełni go ponownie w przyszłości, kiedy nadejdzie ku temu okazja. Odpuszczenia win nie powinna otrzymać również osoba, która nie wykazuje chęci do naprawy szkód i krzywd, które swoim postępowaniem wyrządziła.

Zwykle to właśnie brak dyspozycji powoduje odmowę rozgrzeszenia wiernym żyjących w związku niesakramentalnym. Wielu z nich nie postanawia bowiem rzetelnej poprawy – zmiany swojego życia, gdyż nie widzi nic złego w dotychczasowym postępowaniu, a to z kolei skutkuje uporczywym trwaniem w grzechu cudzołóstwa.

Warto dodać, że w żadnym wypadku powodem do odmowy rozgrzeszenia nie może być wielkość tudzież liczba grzechów.

2) Wspólny grzech przeciwko 6. przykazaniu

jeżeli kapłan dopuścił się cudzołóstwa, nie ma prawa rozgrzeszyć osoby, z którą ów grzech popełnił. Zakaz ten obowiązuje pod groźbą ekskomuniki (KPK 1378, 1). Wyjątek stanowi niebezpieczeństwo śmierci:

Rozgrzeszenie wspólnika w grzechu przeciw szóstemu przykazaniu Dekalogu jest nieważne, poza niebezpieczeństwem śmierci. (KPK, kan. 977)

3) Grzechy powodujące ekskomunikę i interdykt

Osoby, na które nałożono interdykt bądź ekskomunikę, mogą być rozgrzeszone wyłącznie przez kapłanów, którzy posiadają stosowne upoważnienie (np. w rękach biskupów diecezjalnych leży decyzja, którzy kapłani spowiadający na ich terenie mogą uwalniać od ekskomuniki nałożonej za przerwanie ciąży).

Niektóre grzechy – np. znieważenie postaci eucharystycznych bądź atak na papieża – skutkują karą ekskomuniki zarezerwowaną dla Stolicy Apostolskiej. W takim przypadku spowiednik powinien napisać w sprawie penitenta (oczywiście nie zdradzając jego tożsamości) do Watykanu. Watykan w odpowiedzi wysyła dekret zezwalający na rozgrzeszenie i dopiero wówczas winy zostają penitentowi odpuszczone.

Wymóg upoważnienia nie dotyczy tzw. przypadków naglących. Jednym z nich jest niebezpieczeństwo śmierci – w sytuacji zagrożenia życia każdy kapłan może udzielić ważnego rozgrzeszenia, także z ekskomuniki i interdyktu (KPK 976).

4) Złożenie fałszywego doniesienia o przestępstwie solicytacji

Solicytacją nazywa się nakłanianie penitenta przez spowiednika w trakcie spowiedzi do czynności seksualnych. Zgodnie z prawem kanonicznym osoba, która złożyła fałszywe doniesienie o tego typu przestępstwie, nie powinna być rozgrzeszona, dopóki nie naprawi wyrządzonych krzywd:

Kto wyznaje w spowiedzi, że niewinnego spowiednika fałszywie oskarżył przed władzą kościelną o przestępstwo nakłaniania do grzechu przeciw szóstemu przykazaniu, nie powinien być rozgrzeszony, dopóki formalnie nie odwoła fałszywego doniesienia i nie wyrazi gotowości naprawienia szkód, jeżeli takie wynikły. (KPK kan. 982)