Islam a chrześcijaństwo – podobieństwa i różnice

Czym się różni islam od chrześcijaństwa? Podstawowa różnica między obiema religiami dotyczy postaci Jezusa, który dla muzułmanów jest tylko prorokiem, a także podejścia do Trójcy Świętej, której wyznawcy islamu nie uznają.

Filary islamu

W islamie jest 5 filarów wiary. Najważniejszym jest wiara w jednego Boga, Allaha. Wyznanie wiary to szahada, oficjalnie włącza ona do muzułmańskiej wspólnoty, jest potwierdzeniem wiary i symbolem jej przyjęcia podczas konwersji. Kolejne to modlitwa (salat, odmawiana 5 razy dziennie, z twarzą zwróconą ku Mekce), jałmużna (zakat), post w okresie ramadanu (saum, trwa od wschodu do zachodu słońca przez miesiąc) oraz hadżdż, czyli pielgrzymka do Mekki przynajmniej raz w życiu, o ile pozwala mu na to sytuacja materialna (sam Mahomet odbył taką tuż przed śmiercią).

Islam a chrześcijaństwo – podobieństwa

Muzułmanie uważają chrześcijan za tak zwany Lud Księgi. Oznacza to, że uznają Torę oraz Ewangelię za słowa objawione żydom i chrześcijanom przez Boga. Nie uznają więc chrześcijan za pogan, zaś w jednej z sur znajdziemy pochwałę chrześcijańskich duchownych.

Podobieństwem między islamem a chrześcijaństwem jest na przykład uznawanie wielu tych samych proroków ze Starego Testamentu (Dawid czy Mojżesz, obie uznają Abrahama za ojca wiary), a także wielki szacunek dla Maryi (aczkolwiek nie jest oczywiście uznawana za Matkę Boską).

W obu religiach wielką rolę odegrał archanioł Gabriel. Oba wyznania wierzą w jednego Boga, choć muzułmanie podchodzą do tego na zasadzie monoteizmu absolutnego, Bóg jest jeden i tylko jeden, a nie jeden z trzech postaciach.

Islam i chrześcijaństwo ma podobne przykazanie miłości, związane z Bogiem i z bliźnimi. Obie religie są też, inaczej niż u żydów, powszechne, uniwersalne – wyznawcy obu wierzą, że Bóg skierował swe słowa do całego świata i należy nawracać niewierzących, są to dwie religie ekspansyjne, o charakterze misyjnym.

Podobieństwa islamu i chrześcijaństwa można też upatrywać w poście, jałmużnie, znaczeniu modlitwy, a także w podobnych koncepcjach związanych z życiem po śmierci. W obu religiach znajdziemy też pojęcie relikwii – w islamie największą z nich są włosy z brody Mahometa przechowywane w Meczecie na Skale/Kopule na Skale w Jerozolimie.

Islam a chrześcijaństwo – różnice

Największa różnica między islamem a chrześcijaństwem dotyczy podejścia do osoby Jezusa. Dla muzułmanów jest on jak najbardziej osobą historyczną i czczoną, ale jako jeden z największych proroków, nie zaś Syn Boży. Miał przygotować świat na nadejście Mahometa i jego objawienia, nie zaś go zbawić (sam Mahomet w żadnym przypadku również nie jest uważany za Boga, Syna Boga itp., a wyłącznie za człowieka, proroka). Nie uznają znaku krzyża ani Zmartwychwstania.

Muzułmanie uważają, że Słowo Boże w Ewangeliach zostało przez chrześcijan wypaczone, dopiero Koran jest ostateczną wersją boskich słów. Bóg, Jezus i święci, jakże często będący motywami w dziełach artystów chrześcijańskich, nie mogą być przedstawiani w sztuce islamu – nie uznaje się też tego, że człowiek został stworzony na podobieństwo Boga, znalazł się na ziemi tylko po to, by wypełniać jego wolę. Bóg nie zawarł z człowiekiem żadnego przymierza.

Człowiek ogólnie w islamie ma mniej wolności, nie ma wolnej woli, Allah decyduje w dużym stopniu o jego przeznaczeniu i losie (stąd bardzo popularna formułka „Bóg tak chciał”, a więc „Inszallah”, gdy stanie się zarówno coś złego, jak i dobrego).

Koran ponadto reguluje w dużym stopniu zagadnienia życia politycznego, publicznego, społecznego, jest zbiorem zasad, praw, nakazów i zakazów – tak zwany szariat, czyli jego prawa, dotyczą większości obszarów życia człowieka. Biblia jest w tym zakresie zdecydowanie bardziej otwarta i mniej dogmatyczna.

Wiele różnic między islamem a chrześcijaństwem dotyczy też tradycji, zwyczajów i zachowań – postrzegania roli kobiet, zakazów (podawanie lewej dłoni lub czegoś lewą ręką), nakazów (ablucje przed meczetem), zupełnie innych rytuałów i obrzędów religijnych. Nie ma w islamie zwierzchniej władzy duchowej (kiedyś kimś takim byli kalifowie, ale oni decydowali w dużej mierze o polityce, nie religii). Każdy może także interpretować Koran, w chrześcijaństwie zaś nie ma takiej możliwości, są bowiem określone dogmaty i jedyną wykładnią wiary jest Kościół (odstępstwa są herezją).

Dla ciekawych: narodziny islamu i kilka faktów o tej religii

Słowo „islam” pochodzi z arabskiego „al-islam”, co można przetłumaczyć jako „poddanie się boskiej woli lub „osiągnąć pokój z Bogiem”. Tą monoteistyczną religię zapoczątkował prorok Mahomet z plemienia Kurajszytów (można się też zetknąć z imieniem Muhammad lub też po prostu Prorok).

Według islamu w roku 610 archanioł Gabriel objawił mu świętą księgę, Koran (objawiał mu ją przez kolejne 20 lat), która dała podstawy islamowi, zwanemu też mahometanizmem. Za kluczowy uznaje się rok 622, a więc pierwszy rok w kalendarzu w islamie – to data hidżry, a więc ucieczki Mahometa przed prześladowaniami z Mekki do Medyny (choć ucieczka nie do końca oddaje istotę wyjazdu, Mahomet najpierw wysłał tam swoich uczniów, wyjechał zaś ostatni, raczej nie obawiając się o życie, a o zakazanie głoszenia nowiny).

Mahomet zjednoczył wiele koczowniczych arabskich plemion, które nota bene wierzyły już w Allaha, z tym że był on początkowo jednym z wielu bogów, utożsamianym z księżycem. Mahomet potępił politeizm, głosząc, że „nie ma Boga prócz Allaha”, co było zerwaniem z wielowiekową arabską tradycją. W ciągu dekady założył w Medynie państwo islamskie, w 630 roku podbił Mekkę, a nowa wiara zaczęła rozwijać się bardzo ekspansywnie. Jego następcą zostawali kalifowie, którzy wkrótce zbudowali imperium rozciągające się od Hiszpanii po Persję. Wyznawca religii to muzułmanin/muzułmanka, zaś Boga nazywa się słowem Allah. Symbolami wiary są półksiężyc (który początkowo był po prostu symbolem kalifatu) oraz szahada, a więc spisane wyznanie wiary.

Islam jest drugą pod względem liczebności wiernych religią świata, po chrześcijaństwie. Wyznaje go około 1,3-1,4 miliarda osób na całym świecie – największym państwem muzułmańskim jest... Indonezja (potem Pakistan, Indie, Bangladesz i Nigeria). W Polsce nie mieszka zbyt wielu muzułmanów, dane są zresztą bardzo nieprecyzyjne, w wielu nie uwzględnia się przyjezdnych mieszkających w naszym kraju, a tylko deklarujących wiarę w spisach, stąd spore rozbieżności: między 5 a 45 tysięcy (najczęściej pada liczba 20-25 tysięcy).

Wbrew wielu potocznym poglądom islam nie jest jednorodny, na przestrzeni wieków podzielił się na różne odłamy, z których dwa największe to sunnici i szyici – szyici wierzą, że władzę sprawować mogą tylko potomkowie rodu Mahometa, a więc kalifowie, zaś sunnici opierający się w dużej mierze na sunnie (tradycji Proroka) są zdania, że każdy może sięgnąć po duchowe i polityczne przywództwo. Z innych odłamów islamu wymienić można jeszcze charadżyzm, alewizm czy alawizm.