Hinduizm a chrześcijaństwo – podobieństwa i różnice

Czym się różni hinduizm od chrześcijaństwa? Przede wszystkim jest to religia politeistyczna. Inaczej postrzega się życie po śmierci, istnieje także nieznany w chrześcijaństwie podział kastowy, do którego przynależność jest dziedziczona.

Hinduizm – podstawy wiary

Mimo wielu różnic w podejściu wyznawców do spraw wiary – i różnych bogów będących w centrum kultu u różnych grup ludzi, w zasadzie każdy wybiera sobie tego, który mu odpowiada – kilka elementów jest w hinduizmie stałych.

To wiara w reinkarnację, a więc w ponowne narodziny w innym ciele. O tym, w jakim ciele (człowieka, zwierzęcia, rośliny) się odrodzimy, decyduje karman, a więc nasze uczynki, ale i intencje, gdyż myślenie o czymś złym też jest złem. Samsara, cykl reinkarnacji, może trwać przez tysiące wcieleń, na końcu jest wyzwolenie, a więc moksza, zjednoczenie się z Brahmanem (absolutem). Osiągnąć ją szybciej można przez ascezę, a także poszanowanie zasad systemu kastowego.

To właśnie kasty są tym, co budzi ogromne kontrowersje – od narodzin jest się przypisanym do jednej z kast, braminów (duchownych), kszatrijów (szlachty, wojowników), wajsjów (kupców), siudrów (służących) lub można być poza kastą, czyli dalitem, niedotykalnym, skazanym na wykonywanie najgorszych prac (dalita nie można dotknąć, gdy jest się z innej kasty, gdyż zostanie się zbrukanym). Ten podział, mimo starań rządu, wciąż ma się świetnie. Wierzący wypełniają pudżę, a więc religijne rytuały związane ściśle z ich kastą i pozycją społeczną.

Hinduizm w mocnym stopniu opiera się też na kanonach spisanych w wielu dziełach. Do najważniejszych należą Wedy (i te można traktować jako coś w rodzaju objawionego tekstu), upaniszady, brahman, aranyak, eposy „Mahabharata” i „Ramajana” (do tego wiele komentarzy powstałych na przestrzeni epok). Zawiłości religii wyznawcom wyjaśniają sadhu, czyli święci mężowie, mędrcy, bramini, będący odpowiednikiem naszych księży/mnichów, a także guru, nauczyciele skupiający wokół siebie uczniów.

Symbolami hinduizmu są znak OM (święta głoska) oraz swastyka hinduistyczna, symbol szczęścia.

Hinduizm a chrześcijaństwo – różnice

Najważniejszą różnicą hinduizmu a chrześcijaństwa jest politeistyczny charakter tej pierwszej religii. W chrześcijaństwie mamy jednego Boga w trzech osobach, Bóg ten stworzył świat, zaś w hinduizmie bogowie są aspektami boskiej rzeczywistości, tylko w bogu jest wszystko, co znamy, a to, co nas otacza, jest ułudą, czyli mają/mayą. Znajdziemy tam dewy i dewi, bóstwa męskie i żeńskie (w chrześcijaństwie brak aspektu żeńskiego w sferze boskiej). Bogowie co jakiś czas zstępują na ziemię pod postacią awatarów, by chronić ludzkość, zapobiec jakiejś katastrofie itp.

W chrześcijaństwie Bóg istniał od zawsze, hinduiści zaś twierdzą, że Brahma, stworzyciel, narodził się z kwiatu lotosu (ale istniała już rzeczywistość, Brahman).

Różnica między hinduizmem i chrześcijaństwem tkwi też w wizji życia po śmierci, z jego reinkarnacją, karmanem, mokszą, brakiem Zbawiciela, Sądu Ostatecznego.

W chrześcijaństwie wszyscy są równi w oczach Boga, w hinduizmie istnieje podział na kasty, każda grupa ma określone obowiązki, prawa społeczne i religijne, których nie można łamać.

Chrześcijaństwo jest wiarą ekskluzywną, czyli uznającą, że tylko przez wiarę w Jezusa zdobędzie się zbawienie, hinduizm zaś uważa, że każda wiara jest dobra, jeśli prowadzi do bogów i ustalonych przez nich wartości (stąd niektórzy guru i ich uczniowie czczą też chociażby Jezusa uznając go za jeszcze jednego z bogów).

Często przytaczana różnica między hinduizmem a chrześcijaństwem to też podejście do „świętych krów”: w hinduizmie krowa, jako zwierzę „podtrzymujące życie” (mleko jako składnik diety), jest boskim zwierzęciem i wyznawcy tej religii nie spożywają wołowiny (nie jest natomiast prawdą, że wszyscy są wegetarianami – to już zależy od tradycji lokalnej, zwyczajów danej rodziny, własnych wyborów).

Hinduizm a chrześcijaństwo – podobieństwa

Hinduizm i chrześcijaństwo podobieństw mają mało, w zasadzie ograniczają się one do podobnej etyki moralnej – poszanowania cudzego życia (u hinduistów ma to znaczenie bardziej rozległe, wiąże się z wszystkimi bytami żyjącymi, nie wiadomo wszak, kim zwierzę czy drzewo byli we wcześniejszym wcieleniu i nie wiadomo, kim sami po śmierci zostaniemy), ogólnej wartości życia, podobnych kodeksów etycznych. Można, choć to naciągane, upatrywać w trimurti odpowiednika naszej Trójcy Świętej. Podobnie też wielbi się bogów: popularne są pieśni, hymny, procesje, składanie ofiar, ołtarzyki (choć w hinduizmie popularniejsze i bardziej czczone niż w chrześcijaństwie, nawet w prawosławiu, gdzie „jasne kąty” są na porządku dziennym).

Hinduizm - kilka faktów dla zainteresowanych tematem

Religia milionów bogów

Ilu jest bogów w hinduizmie? To pytanie zadają sobie nawet badacze kultury i religii. Tak naprawdę w każdej wiosce może być jakiś inny, lokalny, nieznany poza nią bóg. Maksymalne liczby, które tu padają to... oszałamiające 330 milionów, co jednak nie znajduje potwierdzenia w badaniach. Tak naprawdę popularnych w skali krajowej jest około 300-400 z nich, zaś 33 uznaje się za tak zwanych bogów klasycznych, czyli wedyjskich. Do najczęściej czczonych zalicza się: Brahmę, Wisznu, Sziwę, Durgę, Parwati, Kali, Lakszmi, Ganeśę, Saraswati, Hanuman, Ganga, Garuda.

Religia bez założyciela

Hinduizm to jedna z najstarszych religii świata, licząca przynajmniej 5 tysięcy lat, jednocześnie jedyna z wielkich religii, która... nie ma założyciela (a przynajmniej nie jest on znany). Wyewoluowała z wedyzmu i późniejszego braminizmu wyznawanego przez Ariów.

Jej nazwa nie pochodzi od imienia żadnego boga, a od Doliny Indusu, gdzie pojawili się pierwsi wyznawcy. Ma charakter politeistyczny, jest dominującym wierzeniem w Indiach i w Nepalu, liczba wyznawców hinduizmu przekracza miliard, jest to więc trzecia po chrześcijaństwie i islamie najliczniej wyznawana religia na świecie (w Polsce natomiast zadeklarowanych hinduistów jest niewielu, około 4-5 tysięcy).

Hinduizm jest bardzo złożonym systemem wierzeń, a jednocześnie niezwykle pojemnym, z łatwością przyjmuje elementy z innych wierzeń i nie uważa tego za sprzeczność. Część religioznawców twierdzi wręcz, że hinduizm to zlepek różnych wyznań, które luźno łączy kilka stałych elementów. Najważniejsza trójka bogów to tak zwana trimurti, którą tworzą: Brahma, Sziwa i Wisznu. Co prawda Brahma może uchodzić za odpowiednik naszego Boga Ojca – stworzył świat – ale... mało kto jest jego czynnym wyznawcą, to Sziwa i Wisznu, odpowiedzialni kolejno za zniszczenie (ale i płodność) i trwanie (a także dobroć, szczęście) wszystkiego, co jest, są w centrum uwagi.

Wisznuizm i sziwaizm to dwa główne nurty w hinduizmie (to trochę tak, jakby w chrześcijaństwie część wyznawców czciła Jezusa, część Ducha Świętego, a Bóg Ojciec byłby na marginesie...). Wisznuiści poważają bardzo awatary boga, którymi są Rama i Kriszna. Za trzeci nurt można uznać śaktyzm, związany z żeńskimi aspektami boskimi. Wiele komplikuje tutaj to, że różni bogowie i boginie mogą być wcieleniami/postaciami innego boga (przykładowo Durga czy Kali to wcielenia Parwati), można się nawet spotkać z twierdzeniami hinduistów, że bóg jest jeden, tylko w wielu postaciach.