Twoje położenie: ustalam... ustal lokalizację | wprowadź adres
Twoje położenie: ustalam...

Jak przebiega proces stwierdzenia nieważności małżeństwa?

Instytucja rozwodu stoi w sprzeczności z katolicką nauką o nierozerwalności małżeństwa sakramentalnego. Tym samym funkcjonujący w języku potocznym termin „rozwód kościelny” jest terminem błędnym.


W Kościele katolickim rozwodów nie ma w ogóle. Co prawda, prawo kanoniczne dopuszcza rozstanie małżonków, ale tylko i wyłącznie w sytuacji, kiedy sakrament małżeństwa nie został ważnie zawarty, czyli – innymi słowy – związek małżeński nigdy nie zaistniał. 


Przepisy kościelne dość precyzyjnie określają przyczyny powodujące nieważność małżeństwa (listę znajdą Państwo tutaj). O tym, czy dana przyczyna zaistniała i czy małżeństwo jest ważne, decyduje sąd kościelny w ramach procesu stwierdzenia nieważności małżeństwa.

 

Co powinna zawierać skarga powodowa? Gdzie należy złożyć pozew? Jak przebiega postępowanie sądowe? Omawiamy poniżej proces stwierdzenia nieważności małżeństwa krok po kroku – od złożenia pozwu do ogłoszenia wyroku.


1) Do którego sądu należy wnieść skargę powodową (pozew)?


W kwestii miejsca prawo kościelne daje osobie składającej skargę powodową całkiem spory wybór –zgodnie z Kodeksem Prawa Kanonicznego (kan. 1673) sprawy o nieważność małżeństwa mogą toczyć się bowiem:

- w trybunale diecezji, w której doszło do zawarcia małżeństwa;

- w trybunale diecezji, w której strona pozwana przebywa (na stałe lub tymczasowo);

- w trybunale diecezji, w której mieszka stron powodowa, o ile obydwie strony przebywają na terenie tej samej Konferencji Episkopatu, a wikariusz sądowy stałego miejsca zamieszkania strony pozwanej, po jej wysłuchaniu, wyrazi na to zgodę;

- w trybunale diecezji, w której trzeba będzie zbierać większość dowodów (w tym przypadku również konieczna jest zgoda wikariusza sądowego stałego zamieszkania strony pozwanej, który wcześniej powinien ją zapytać, czy nie zgłasza czegoś, co należałoby wyłączyć).


2) Co powinna zawierać skarga powodowa?


Skarga o orzeczenie nieważności małżeństwa powinna zawierać:

• dane personalne strony powodowej oraz strony pozwanej (wraz ze wskazaniem adresów zamieszkania lub miejsc pobytu obu stron)

• datę ślubu kościelnego oraz dane parafii, w której został zawarty (zwykle wymagane jest także dołączenie świadectwa ślubu kościelnego do skargi)

• historię związku małżeńskiego oraz poprzedzającego go okresu narzeczeństwa;

• środki dowodowe wskazujące na nieważność małżeństwa (w tym listę świadków, listę dowodów rzeczowych)

• przyczynę/przyczyny nieważności (w języku prawniczym: tytuły nieważności) na których postawie strona powodowa chce dowodzić, że jej małżeństwo zostało nieważnie zawarte


Skargę powodową należy dostarczyć drogą korespondencyjną bądź osobiście do sądu w dwóch egzemplarzach.


3) Sąd może odrzucić bądź przyjąć skargę o orzeczenie nieważności małżeństwa – decyzja ta zapada w ciągu miesiąca. Jeżeli skarga została przyjęta, sąd wzywa stronę pozwaną do odpowiedzi. Wówczas strona pozwana ma szansę ustosunkować się do skargi i przedstawić własne poglądy na temat rozpadu związku. Może zarówno poprzeć skargę złożoną przez małżonka, jak i wyrazić sprzeciw co do informacji w niej zawartych, a także przedstawić własną skargę, tzw. skargę wzajemną bądź uchylić się od udziału w procesie.


4) Złożone oświadczenia obu stron zostają przekazane sędziemu oraz obrońcy węzła małżeńskiego. Na podstawie dostarczonych dokumentów sąd dokonuje tzw. zawiązania sporu, tj. wydaje dekret, w którym dokładnie określa przedmiot i zakres postępowania.


Z kolei zadaniem wspomnianego obrońcy węzła małżeńskiego jest – zgodnie z nazwą urzędu – obrona zawartego małżeństwa. Podczas procesu przedstawia on zatem argumenty przemawiające za ważnością zawiązanego związku sakramentalnego.


5) W trakcie procesu o stwierdzenie nieważności małżeństwa nie ma zazwyczaj rozpraw z jednoczesnym udziałem obu stron i świadków – preferowane są przesłuchania oddzielne, unika się konfrontacji stron (KPK, kan. 1678 § 2).


Tę zasadę pomija się jednak w sprawach, w których skargę powodową złożyły wspólnie obie strony bądź jedna strona za zgodą drugiej, i przedstawione w ramach skargi dowody ewidentnie wskazują na nieważność małżeństwa. Wówczas może dojść bowiem do postępowania skróconego, które zakłada posiedzenie sądu z udziałem stron i świadków, i wydanie wyroku przez biskupa diecezjalnego.


6) W przypadku zwykłego postępowania po zebraniu dowodów dochodzi do publikacji akt – wówczas obie strony i obrońca węzła małżeńskiego mają możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem. Obrońca zgłasza swoje uwagi, a strony procesowe mogą do tych uwag się odnieść.


7) Następnie sędziowie biorący udział w procesie zapoznają się z aktami sprawy, głosem obrońcy i uwagami stron procesowych. 

Na wspólnym posiedzeniu wyrok zapada większością głosów.


Do grudnia 2015 r. wyrok stwierdzający nieważność małżeństwa nie był prawomocny – podlegał z urzędu apelacji w sądzie II instancji. Sąd II instancji mógł go potwierdzić bądź dopuścić sprawę do ponownego rozpatrzenia.


Obecnie orzeczenie dwóch instancji nie jest już konieczne. Wyrok stwierdzający nieważność małżeństwa wydany przez sąd I instancji umożliwia zawarcie nowego małżeństwa kanonicznego.


Jednocześnie prawo do apelacji od wyroku sądu I instancji nadal przysługuje obu stronom procesowym.


Informator

Czy trzeba iść do kościoła po weselu - czy Msza Św. ślubna jest niedzielną?
Najpierw ceremonia w kościele, potem zabawa do białego rana, chwila snu i poprawiny... Jak w tym weselnym zamieszaniu wygląda kwestia obowiązkowego udziału w niedzielnej Eucharystii? Czy Mszę ślubną można potraktować jako niedzielną? Czy też po ca...
Anioł Pański online
Anioł Pański to modlitwa maryjna, odmawiana w południe (czyli o godz. 12:00) na pamiątkę Zwiastowania Pańskiego. W niektórych regionach odmawia się ją również o godz. 6:00 oraz 18:00. W każdą niedzielę na Placu św. Piotra w Watykanie gromadzą się ...
Na czym polega przeistoczenie? Czym jest hostia?
Zgodnie z nauką Kościoła katolickiego przyjmując komunię świętą, spożywamy Ciało i Krew Jezusa Chrystusa. Jak to możliwe? Na czym polega przeistoczenie w trakcie Eucharystii? Czym jest hostia i jak należy ją traktować?W ujęciu teologicznym przeist...
Msze święte za zmarłych: rodzaje, przebieg
Podczas sprawowania każdej mszy świętej, a dokładniej w trakcie odmawiania pierwszej modlitwy eucharystycznej, kapłan wspomina wiernych zmarłych i prosi Boga o ich zbawienie słowami: „Pamiętaj, Boże, o swoich sługach i służebnicach N. i N. (tu cel...
Co to jest wiatyk? Kiedy się go przyjmuje?
Wiatykiem nazywa się Eucharystię udzielaną chorym znajdującym się w niebezpieczeństwie śmierci. Zgodnie z nauką Kościoła katolickiego jest to „pokarm na drogę” (KKK, 1020) dla tych chrześcijan, którzy kończą swoje ziemskie życie. Zresztą sama nazw...
Tradycje wigilijne w Polsce. Co symbolizują: 12 potraw wigilijnych, sianko, wolne miejsce przy stole, opłatek, pierwsza gwiazdka?
Czego symbolem jest „pierwsza gwiazdka”? Jak wygląda menu wigilijne w większości polskich domów? Co oznacza sianko pod obrusem? Dlaczego i dla kogo zostawiamy wolne miejsce przy stole? Skąd wziął się zwyczaj dzielenia się opłatkiem? Zapraszamy ser...
Zobacz więcej

Modlitewnik

Zobacz więcej

Komentarze:

Wpisz wynik: 7-2 =
Nowe prawo stoi frontem do Stron starających się o stwierdzenie nieważności swojego małżeństwa (kwestia wyboru Sądu) dr Arletta Bolesta adwokat kościelny Arletta Bolesta | 25.02.2019