Wielki Czwartek to jeden z najważniejszych dni w kalendarzu liturgicznym Kościoła katolickiego. Upamiętnia wydarzenia Ostatniej Wieczerzy Jezusa Chrystusa z apostołami oraz ustanowienie dwóch sakramentów: Eucharystii i kapłaństwa. Tego dnia wieczorem rozpoczyna się Triduum Paschalne – najświętszy czas w roku liturgicznym, prowadzący wiernych przez misterium męki, śmierci i zmartwychwstania Chrystusa. Choć udział we Mszy świętej w Wielki Czwartek nie jest obowiązkowy, dla wielu wiernych jest to ważny moment duchowego przygotowania do świąt Wielkanocy.
Co się dzieje w Wielki Czwartek?
Wielki Czwartek przypada w Wielkim Tygodniu, 3 dni przed Wielkanocą. Kościół w ten dzień przeżywa uroczystą mszę świętą nazywaną Mszą Świętą Krzyżma Świętego. Podczas niej poświęca się nowe oleje przeznaczone do namaszczeń. To właśnie wtedy wszyscy prezbiterzy odnawiają przyrzeczenia kapłańskie.
Jak wygląda msza święta w Wielki Czwartek?
Najważniejszym wydarzeniem Wielkiego Czwartku jest Msza Wieczerzy Pańskiej, która odprawiana jest wieczorem, zwykle między godziną 17:00 a 19:00. Liturgia ta symbolicznie rozpoczyna Triduum Paschalne i kończy okres Wielkiego Postu.
Podczas Mszy można zauważyć kilka charakterystycznych momentów:
- śpiew hymnu „Chwała na wysokości Bogu”, podczas którego po raz ostatni przed Wielkanocą rozbrzmiewają dzwony,
- obrzęd obmycia nóg (Mandatum), nawiązujący do gestu Jezusa wobec uczniów,
- uroczyste przeniesienie Najświętszego Sakramentu do kaplicy adoracji, zwanej tradycyjnie „Ciemnicą”.
Po zakończeniu liturgii ołtarz zostaje ogołocony – usuwa się z niego obrusy, świece i inne ozdoby. Ma to symbolizować opuszczenie Chrystusa przez uczniów oraz początek Jego męki.
Adoracja w ciemnicy
Po zakończeniu Mszy Wieczerzy Pańskiej Najświętszy Sakrament zostaje przeniesiony do specjalnie przygotowanego miejsca w kościele – tzw. ciemnicy. Jest to symboliczne nawiązanie do modlitwy Jezusa w Ogrodzie Oliwnym i czasu oczekiwania na Jego pojmanie. Wierni gromadzą się tam na modlitwie i adoracji, która trwa aż do liturgii Wielkiego Piątku.
Msza Krzyżma
W wielu diecezjach w Wielki Czwartek odbywa się również Msza Krzyżma, odprawiana zazwyczaj w godzinach porannych w katedrze.
Podczas tej uroczystości:
- biskup błogosławi oleje chorych i katechumenów,
- poświęca krzyżmo, używane w sakramentach takich jak chrzest, bierzmowanie czy święcenia kapłańskie.
W liturgii tej uczestniczą także kapłani z całej diecezji, odnawiając swoje przyrzeczenia kapłańskie.
Czy w Wielki Czwartek jest post?
W Wielki Czwartek nie obowiązuje post ścisły ani wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych. Oznacza to, że wierni mogą spożywać mięso i nie są zobowiązani do ograniczenia liczby posiłków w ciągu dnia. Post ścisły obowiązuje dopiero w Wielki Piątek, kiedy wierni powinni powstrzymać się od spożywania mięsa oraz ograniczyć liczbę posiłków – zgodnie z zasadami obowiązującymi w Kościele.
Mimo że w Wielki Czwartek nie ma formalnego obowiązku postu, wiele osób traktuje ten dzień jako czas wyciszenia i duchowego przygotowania do najważniejszych wydarzeń Triduum Paschalnego. Z tego powodu niektórzy dobrowolnie podejmują post lub inne formy wyrzeczenia.
Czy Wielki Czwartek jest wolny od pracy?
Wielki Czwartek nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy w Polsce. Oznacza to, że większość instytucji publicznych, firm czy sklepów funkcjonuje tego dnia według standardowego harmonogramu. Jednocześnie dla wielu osób jest to ważny dzień religijny, dlatego część wiernych stara się uczestniczyć wieczorem w Mszy Wieczerzy Pańskiej, która rozpoczyna obchody Triduum Paschalnego.
Warto dodać jako ciekawostkę, że w niektórych krajach o silnych tradycjach chrześcijańskich Wielki Czwartek bywa dniem wolnym lub skróconym dniem pracy, jednak w Polsce takie rozwiązanie nie obowiązuje.