Sierpień w Kościele Katolickim - nabożeństwa, święta, pielgrzymki

Sierpień w Kościele Katolickim jest drugim obok maja miesiącem maryjnym. To także czas, w którym polski Kościół apeluje o trzeźwość i zachęca do abstynencji.

Sierpień – maryjny miesiąc

Sierpień w Kościele Katolickim można porównać do maja – to miesiąc przede wszystkim związany z Matką Bożą. W sierpniu mamy aż znaczące trzy święta maryjne, związane w pewien sposób z owocami życia Maryi (co łączy się z symboliką sierpnia jako czasu, gdy zbierane są plony, owoce, odbywają się żniwa). W wielu parafiach, kościołach i kaplicach odbywają się w sierpniu codzienne nabożeństwa, podczas których odmawiana/śpiewana jest na przykład Koronka do Matki Bożej Miłosierdzia. Mocno akcentowane są odprawiane nabożeństwa fatimskie, z modlitwami różańcowymi, czasem kończone nawet procesjami. Bardzo popularne jest odmawianie w tym miesiącu Litanii Loretańskiej i Litanii do Niepokalanego Serca Maryi. Odmawianie codziennie tych modlitw (także prywatnie) może zaowocować 300 dniami odpustu lub wręcz odpustem zupełnym, jeśli jest połączone ze spowiedzią, komunią świętą i modlitwą za Ojca Świętego.

Sierpień miesiącem trzeźwości

Sierpień w Kościele Katolickim jest też miesiącem abstynencji/trzeźwości, zarówno od alkoholu, jak i narkotyków i innych używek. Abstynencja uznawana jest jako dobrowolne wyrzeczenie się lub post, może być obietnicą złożoną z pobudek religijnych, moralnych, patriotycznych (to czas rocznic wybuchu Powstania Warszawskiego i „Cudu nad Wisłą”) lub wychowawczych. Modlitwy o silną wolę, dla siebie i bliźnich, są kierowane przede wszystkim do Matki Bożej, miesiąc nie został zresztą wybrany przypadkowo, a przez nagromadzenie świąt maryjnych. Na początku sierpnia w kościołach odczytywany jest z tej okazji tekst przysięgi zobowiązującej do powstrzymania się od używek przez okres całego miesiąca (w niektórych parafiach odmawiane są nowenny za uzależnionych, można je ofiarować za siebie lub inne osoby).

Sierpień jako miesiąc trzeźwości to inicjatywa duchowieństwa związana wyłącznie z Polską, a zaczęła się ona w 1984 roku (choć już w 1956 roku, w czasie odnowienia Jasnogórskich Ślubów Narodu, nawiązano w nim do zachowania trzeźwości). W sierpniu odbywa się wiele spotkań edukacyjnych, zwracana jest uwaga na nieszczęścia, do jakich dochodzi po spożyciu alkoholu, poruszany jest powszechny problem społecznej akceptacji dla osób pijących i lekceważenie społeczeństwa wielu problemów alkoholowych.

Sierpniowa abstynencja jest propagowana przez Kościół jako świadectwo odpowiedzialności za siebie samego, za najbliższych, przyjaciół (zachęcanie do abstynencji), ale też innych bliźnich i wreszcie za całą ojczyznę.

Sierpień w Kościele Katolickim – najważniejsze święta

Największe maryjne święta sierpniowe przypadają na 15, 22 i 26 dzień tego miesiąca.

15 sierpnia obchodzona jest uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, dawniej zwana Matki Boskiej Zielnej (a w krajach sąsiednich Matki Boskiej Żytniej, Korzennej lub Kwietnej). W Kościele Katolickim jest to święto nakazane. Dogmat o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny został ogłoszony w 1950 roku przez papieża Piusa XII w konstytucji apostolskiej „Munificentissimus Deus”. W ten dzień tradycyjnie składa się Matce Bożej dary – płody ziemi: owoce, warzywa, zboża, kwiaty, zioła. Powszechnie przygotowuje się też bukiety/wiązanki, których skład dawniej był dość ściśle przestrzegany i bukiety takie zawierały między innymi określone rośliny lecznicze (wierzono, że po poświęceniu bukiet nabiera niezwykłych leczniczych mocy, kruszono go do jedzenia dla bliskich, jak i dla zwierząt hodowlanych). Sama Matka Boska Zielna uznawana jest za patronkę urodzaju, niekiedy w ten dzień są obchodzone lokalne dożynki.

22 sierpnia obchodzona jest uroczystość Najświętszej Maryi Panny Królowej, wprowadzona przez papieża Piusa XII w 1954 roku encykliką „Ad caeli Reginam” (czyli „Do Królowej Niebios”), w setną rocznicę ustalenia dogmatu o Niepokalanym Poczęciu. Papież ten powiedział wówczas: „Nakazujemy również, aby tegoż dnia ponawiano poświęcenie się rodzaju ludzkiego nieskalanemu Sercu Panny Maryi. W nim bowiem leży nadzieja nadejścia lepszego wieku, tryumfu wiary i chrześcijańskiego pokoju”. Tradycja jest jednak znacznie dłuższa, bowiem już od III wieku Maryję przedstawiano na tronie, a od VIII wieku wizerunki Matki Bożej regularnie przyozdabiano koronami (od XVII wieku tylko Watykan może koronować obrazy), zaś nazywano ją Królową czy Panią Niebios od pierwszych wieków chrześcijaństwa, czego przykładem teksty św. Efrema czy św. Piotra Chryzologa (był to IV i V wiek). O samo zaś święto upominano się już w trakcie Soboru Watykańskiego I. W Polsce pierwszy raz koronowano obraz Maryi w 1652 roku – była to warszawska Matka Boska Łaskawa, której koronę ufundowali rajcy stolicy i lud Warszawy. Nie należy tego święta mylić ze Świętem Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski, to bowiem obchodzone jest w naszym kraju 3 maja.

I wreszcie 26 sierpnia mamy trzecią z uroczystości, tym razem naszą rodzimą już, a nie ogólnoświatową, Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej. Święto związane jest z cudownym obrazem Czarnej Madonny z Jasnej Góry, ma charakter zarówno religijny, jak i narodowy. Ojcowie paulini starali się o uznanie takiego święta już w XVII wieku, ale bez skutku – przyszło na nie poczekać aż do 1904 roku, kiedy to uroczystość została uznana, ale początkowo tylko dla diecezji włocławskiej (do niej należała wtedy Częstochowa), by w 1931 roku papież Pius XI rozszerzył je na ówczesne ziemie polskie. Dla wszystkich obecnych diecezji polskich uznano je 26 października 1956 roku, dziś jest wyrazem uwielbienia i wdzięczności dla Matki Bożej za opiekę nad Ojczyzną i narodem.

Mniej znane święta maryjne

Opisane powyżej trzy świata maryjne należą do tych najważniejszych. Mniej znane są inne, również związane z sierpniem.

I tak 2 sierpnia przypada wspomnienie Matki Bożej Anielskiej (odpust Porcjunkuli), szczególnie ważne dla zgromadzeń franciszkańskich.

Dnia 5 sierpnia wspominana jest Matka Boża Śnieżna, patronka kobiet w ciąży, turystów, sportowców, chorujących na oczy.

Dnia 11 sierpnia mamy uroczystość Matki Bożej ze Świętej Lipki, a 13 dnia tego miesiąca Matki Bożej Kalwaryjskiej z Kalwarii Zebrzydowskiej.

Sierpniowe nabożeństwo w kościele mariawickim

Określenie „nabożeństwo sierpniowe” związane jest nieodłącznie z Kościołem Katolickim Mariawitów. Jest to forma zbiorowej modlitwy – odmawianej wieczorem lub po mszach świętych – składającej się z adoracji Najświętszego Sakramentu i Litanii do Krwi Przenajdroższej Pana Jezusa. Sierpień jest bowiem czasem, gdy obchodzona jest rocznica śmierci św. Marii Franciszki Kozłowskiej, a także uroczystość ku czci Krwi Najdroższej Zbawiciela i Ofiary Mateczki. Mariawityzm wyodrębnił się z Kościoła Rzymskokatolickiego na początku XX wieku, w tej chwili w Polsce żyje niespełna 2 tysiące wyznawców.

Pielgrzymki w sierpniu - Częstochowa

Sierpień w Kościele Katolickim jest również miesiącem pielgrzymek, w Polsce przede wszystkim do sanktuariów maryjnych, zwłaszcza zaś do Częstochowy. Szczyt „sezonu pielgrzymkowego” przypada na 15 sierpnia, a więc na odpust jasnogórski, ale wielu pątników wybiera też 26 sierpnia. W sumie w tym miesiącu na Jasną Górę przybywa około 200 różnych pielgrzymek, to ostatnio około 80 tysięcy osób w grupach zorganizowanych (15 sierpnia gromadzi się ich mniej więcej 50-60 tysięcy). W najliczniejszych, krakowskiej i tarnowskiej, bierze niekiedy udział do 8 tysięcy pielgrzymów, a w Warszawskiej Pielgrzymce Pieszej 3-4 tysiące pątników (choć bywało kiedyś już i ponad 6 tysięcy). Swoje pielgrzymki organizują studenci, osoby niepełnosprawne, przedstawiciele różnych zawodów (pielgrzymka strażaków, wojskowa itp.), są też pielgrzymki konne, rowerowe, biegowe.

Sierpień w Kościele Katolickim – nie tylko Maryja

Matka Boska zdominowała uroczystości sierpniowe w Kościele Katolickim, ale trzeba dodać, że jeszcze przynajmniej dwie osoby są dla wierzących w tym miesiącu szczególnie ważne (obie związane są z Maryją i szerzeniem jej kultu).

Pierwszą z nich jest Maksymilian Maria Kolbe, obchodzący swe święto 14 sierpnia. Postaci tego męczennika, beatyfikowanego przez Jana Pawła II, przedstawiać bliżej nie trzeba – to założyciel Rycerstwa Niepokalanej, najliczniejszego swego czasu klasztoru katolickiego świata w Niepokalanowie, franciszkanin, prezbiter, misjonarz działający z powodzeniem w przedwojennej Azji.

Sześć dni później, 20 sierpnia, obchodzone jest święto św. Bernarda z Clairvaux, cystersa żyjącego na przełomie XI/XII wieku, uznawanego za jedną z najwybitniejszych postaci średniowiecza. Był to filozof, teolog, doktor Kościoła, organizator II krucjaty. Pochodził z arystokratycznej rodziny, był wielkim propagatorem kultu maryjnego – codziennie witał Matkę Bożą słowami „Ave Maria!” (i podobno, według legendy, raz usłyszał odpowiedź „Salve Bernarde!”). Doradzał władcom i papieżom, czynił cuda, a kazania głosił tak porywające, że podobno matki nie chciały na nie wypuszczać synów, gdyż ci po ich usłyszeniu wstępowali do klasztorów – nie na darmo zyskał przydomek „doktora miodopłynnego”... Jest on patronem kilku miast i regionów w rodzinnej Francji i we Włoszech, a także ma w opiece cystersów, pszczelarzy, ludzi zagrożonych różnego typu klęskami żywiołowymi, sztormami, wreszcie uznawany jest za orędownika w godzinie śmierci.