Październik w Kościele Katolickim to miesiąc maryjny, ściśle powiązany z odmawianiem modlitwy różańcowej, który to zwyczaj wprowadził papież Leon XIII.
Październik w Kościele Katolickim – czas różańca
Październik w Kościele Katolickim uznawany jest za miesiąc modlitwy i duchowej odnowy. To czas wyjątkowy, w którym szczególną rolę odgrywa odmawianie różańca, łączącego w sobie wszystkie najważniejsze aspekty znanych nam modlitw.
Odmawiając różaniec, jednocześnie składamy dowody uwielbienia, pochwały, prośby, ale i dziękczynienia. Szczególnie w Polsce to czas wyjątkowy, organizowane są w tym czasie przeróżne inicjatywy związane z modlitwą różańcową – przykładem publiczne odmawianie różańca w intencji ojczyzny czy pokoju na świecie.
Wielkim zwolennikiem modlitwy różańcowej był papież Leon XIII. To właśnie on w 1883 roku do Litanii Loretańskiej dodał słowa „Królowo Różańca Świętego – módl się za nami”, a w 1885 roku zalecił, by we wszystkich kościołach przez cały miesiąc październik odmawiano różaniec. Jak sam mówił, modlitwa różańcowa jest „skrótem całej religii chrześcijańskiej” i „streszczeniem całej Ewangelii”.
W dniu 7 października obchodzone jest najważniejsze święto tego miesiąca, a mianowicie Wspomnienie Najświętszej Maryi Panny Różańcowej. To także miesiąc, w którym wspominamy między innymi Aniołów Stróżów (2 październik), św. Franciszka z Asyżu (4 październik), bł. Honorata Koźmińskiego (13 październik), św. Jadwigę Śląską (16 październik), św. Łukasza (18 październik), św. Jana Pawła II (22 październik) oraz Świętych Apostołów Szymona i Judę Tadeusza (w 28 października). W tymże miesiącu obchodzone są też uroczystości nieliturgiczne, a więc Dzień Papieski (zawsze w niedzielę przypadającą przed 16 października) oraz Światowy Dzień Misyjny (w przedostatnią niedzielę miesiąca).
Październik miesiącem różańca – święto Najświętszej Maryi Panny Różańcowej
Święto Najświętszej Maryi Panny Różańcowej obchodzone jest 7 października. To dzień rocznicy bitwy pod Lepanto w Grecji, która miała miejsce w 1571 roku. Wtedy to wojska Świętej Ligi (Hiszpania, Wenecja, Genua, Malta; Polska nie dołączyła do konfliktu chcąc zachować dobre w tym momencie stosunki z Turcją) wspierające Państwo Kościelne pokonały flotę Imperium Osmańskiego. Była to jedna z najbardziej krwawych bitew morskich w historii, zginęło w niej ponad 40 tysięcy ludzi. Siły pod względem liczebności okrętów było stosunkowo wyrównane, ale europejskie statki były zdecydowanie lepiej wyposażone. Wiktorię od początku przypisywano Najświętszej Maryi Pannie (dowodzący Ligą Juan de Austria miał w kabinie wizerunek Matki Boskiej z Guadalupe, a podczas ataku trzymał nad głową krzyż), a papież Pius V już rok później ustanowił święto Matki Boskiej Zwycięskiej. Podobno Pius V miał przed bitwą wizję zwycięstwa za sprawą Maryi, a w czasie walk nagle zmienił się wiatr, który uniemożliwił muzułmanom manewrowanie okrętami. Jego następca, Grzegorz XIII, zmienił już w kolejnym roku nazwę uroczystości na święto Matki Boskiej Różańcowej. Obchodzono je w kościołach, przy których istniały Bractwa Różańcowe. W 1716 roku Klemens XII święto to uczynił obowiązkowym w całym Kościele Katolickim, choć przy okazji przeniósł je na pierwszą niedzielę października. Na „swoje miejsce” przywrócił je po niemal 200 latach Pius X, a w 1969 roku Paweł VI zatwierdził je w dzisiejszej formie.
Dzień Papieski
Dzień Papieski poświęcony jest rzecz jasna osobie św. Jana Pawła II, jest to święto wyłącznie polskie. Nie ma formy liturgicznej, nie jest dniem wolnym od pracy. Po raz pierwszy obchodzono je w 2001 roku, zaś zatwierdził je 4 lata później Sejm RP. Nieprzypadkowo obchodzone jest w październiku, gdyż 16 października Karol Wojtyła został wybrany na papieża, ponadto to właśnie Jan Paweł II wprowadził do różańca Tajemnice światła.
Polski Kościół Katolicki obchodzi ten dzień jako wyraz hołdu dla wybitnego rodaka i katolika, głowy Kościoła, wybitnego myśliciela, propagatora modlitwy różańcowej. W Dniu Papieskim promowane jest przypominanie i nauczanie idei Jana Pawła II, wspominanie jego osoby, modlitwy za zmarłego Ojca Świętego. Poza tym corocznie organizowana jest wówczas zbiórka na stypendia dla zdolnej młodzieży z ubogich rodzin.
W 2025 roku Dzień Papieski odbędzie się 12 października, a jego temat – co roku jest inny temat wiodący – brzmi: „Święty Jan Paweł II. Prorok nadziei”. To nawiązanie do słów papieża do młodzieży w Tokio, w 1998 roku: „Człowiek w pewnym sensie nie może żyć bez nadziei. Musi do czegoś dążyć, musi mieć cel w życiu – i poczucie, że jest w stanie go osiągnąć. Nadzieja związana jest z przyszłością, ale jednocześnie określa stan naszej duszy w teraźniejszości. Teraz mamy nadzieję na to, co osiągniemy później”. Organizowaniem Dnia Papieskiego zajmuje się Fundacja „Dzieło Nowego Tysiąclecia”.
Wspomnienia świętych w październiku – św. Jadwiga Śląska
Wielu duchownych określa październik mianem „miesiąca niezwykłych świętych”. Rzeczywiście, w październiku w Kościele Katolickim wspominamy kilka nietuzinkowych postaci, także mocno związanych z naszym krajem.
Przykładem św. Jadwiga Śląska, będąca jedną z rzadziej wymienianych patronek Polski (a także Śląska, Europy, diecezji wrocławskiej, Wrocławia czy Trzebnicy, Berlina oraz Wiednia), żyjąca na przełomie XII/XIII wieku. Z pochodzenia była Niemką, urodziła się w bawarskim Andechs, a wykształcenie zdobywała w klasztorze benedyktynek, gdzie przełożoną była jej siostra (jej brat był z kolei biskupem). Już w wieku 12 lat została wydana za mąż za księcia śląskiego Henryka I Brodatego, któremu przez lata urodziła 7 dzieci. Później oboje złożyli śluby czystości i zasłynęli z fundowania wielu kościołów (przypisuje się jej 20 fundacji kościelnych), a także szpitali. Jadwiga ubierała się w habit, często się umartwiała (chodziła boso, a gdy mąż wymógł na jej spowiedniku obietnicę, że będzie nosiła buty, zaczęła je nosić, ale... zawieszone na sznurku), dziennie wiele godzin spędzała na modlitwach. Po śmierci męża zamieszkała w klasztorze w Trzebnicy (przełożoną była z kolei jej córka), zmarła w aurze świętości. Kult jej osoby zaczął się tuż po jej śmierci, a kilkanaście lat później została kanonizowana i mianowana patronką Polski i Śląska (Dolnego i Górnego). Do jej grobu pielgrzymowali władcy polscy, węgierscy i niemieccy, jej wielkim zwolennikiem był Jan III Sobieski, dzięki którego staraniom kult zyskał status ogólnoeuropejskiego. Trzeba jeszcze dodać, że św. Jadwiga Śląska jest także patronką uchodźców oraz pojednania i pokoju. W 2020 roku podczas odnawiania sarkofagu świętej w jego wnętrzu znaleziono relikwiarz z jej szczątkami.
Jak odmawiać różaniec? Zasady modlitwy różańcowej
Modlitwa różańcowa ma ustalone formuły – zaczynamy ją znakiem krzyża, potem odmawiamy „Wierzę w Boga”, „Ojcze Nasz”, trzy razy „Zdrowaś Mario”, „Chwała Ojcu”, które nazywane są modlitwami wstępnymi. Dopiero po nich odmawiany jest cały różaniec bądź tylko jego cząstka i rozważane są tajemnice różańcowe. Dla każdej z tajemnic odmawiane jest „Ojcze Nasz”, 10 razy „Zdrowaś Mario”, „Chwała Ojcu”, „O mój Jezu”/”O Maryjo”. Po zakończeniu rozważań 5 tajemnic odmawia się „Pod Twoją obronę”, a modlitwę kończy znak krzyża.
Komentarze:
bądź pierwszy!