Biblia Pierwszego Kościoła - co to takiego? Najważniejsze informacje

Biblia Pierwszego Kościoła to Stary i Nowy Testament w tłumaczeniu najbliższym temu, co mogli przeczytać pierwsi chrześcijanie.

Czym jest Biblia Pierwszego Kościoła?

Biblia Pierwszego Kościoła jest reklamowana jako jedyny przekład oparty na manuskryptach, które były używane za czasów Jezusa (Stary Testament) i w pierwszych wiekach chrześcijaństwa – inne przekłady bazują na tak zwanych tekstach masoreckich, późniejszych o niemal tysiąc lat.

Biblia Pierwszego Kościoła to przekład Biblii na język polski, będący połączeniem dwóch niezależnych edycji – Nowego Testamentu z 2000 roku i Septuaginty z 2013 roku (był to pierwszy przekład z greki na polski Starego Testamentu). Już po śmierci ich tłumacza, wybitnego znawcy ks. prof. Remigiusza Popowskiego, w 2016 roku te dwa dzieła zostały wydane razem, właśnie jako Biblia Pierwszego Kościoła. Dzieło ukazało się nakładem Oficyny Wydawniczej Vocatio.

W 2017 roku z kolei ukazała się kolejna edycja, w miękkiej okładce, w której po raz pierwszy w druku w Polsce zastosowano wyróżnienia koloru – księgi deuteroanoniczne są w granacie, a słowa Jezusa w czerwieni.

Biblia Pierwszego Kościoła posiada imprimatur, co oznacza, że spełnia wszelkie wymogi teologiczne oraz doktrynalne, jest rzetelna i może być używana do czytania i studiowania przez katolików.

Czy Biblia Pierwszego Kościoła jest najstarszą wersją Biblii?

Można powiedzieć, że tekst Biblii Pierwszego Kościoła, jak wskazuje sama nazwa, jest wierny temu, co mogli przeczytać pierwsi chrześcijanie, łącznie z uczniami samych Apostołów. Tekst stara się oddać kontekst najstarszych wersji, ale i język używany w tamtych czasach, i ówczesny sposób myślenia. To uchwycenie kontekstu historycznego i religijnego z tamtych czasów ma wpłynąć na lepsze zrozumienie przesłania całego tekstu.

Czym jest Septuaginta?

Septuaginta (samo słowo oznacza „Siedemdziesiąt”) odnosi się do liczby tłumaczy, nie ksiąg – to pierwsze w historii tłumaczenia Starego Testamentu i innych starych hebrajskich tekstów religijnych na język grecki.

Przekłady takie powstawały na przestrzeni około 100 lat w Aleksandrii, w III i II wieku p.n.e. Według legendarnych przekazów tłumaczów było 72, po 6 z każdego plemienia Izraela, pracować mieli osobno, a potem zestawić owoce swej pracy i je porównać. Proces tłumaczenia na grekę miał trwać 70 dni, a po porównaniu okazać miało się, że wszystkie przekłady są identyczne, co rzecz jasna uznano za znak od Boga.

Oryginalna Septuaginta była jedną z ważniejszych pozycji w zniszczonej później Bibliotece Aleksandryjskiej, największej bibliotece całego starożytnego świata. Kolejne tłumaczenia Septuaginty pojawiały się regularnie do V wieku, kilka z nich w części się zachowało, widać, że stopniowo pojawiają się w nich odmienne korekty, poprawki, próby ujednolicenia tekstu. W oryginalnej Septuagincie pojawiły się również teksty apokryficzne, odrzucone przez Kościół Katolicki, cała zaś Septuaginta została potępiona przez żydowskich rabinów jako dzieło, z którego korzystają chrześcijanie...

Septuaginta pozostaje do dziś największym tłumaczeniem starożytnych tekstów na grekę. Była wielokrotnie drukowana, po raz pierwszy już na początku XVI wieku.

Czym różni się Biblia Pierwszego Kościoła od innych przekładów?

Oba tłumaczenia – Starego i Nowego Testamentu – są w Biblii Pierwszego Kościoła oparte na greckich wersjach. W Nowym Testamencie mamy do czynienia z ciągłym tekstem wszystkich ksiąg – nie ma podziału na logiczne cząstki, gdyż nie ma ich też w greckim oryginale (w innych tłumaczeniach najczęściej taki zabieg jest stosowany). Ogólnie przekład Nowego Testamentu w Biblii Pierwszego Kościoła został uznany za najlepszy w historii polskich przekładów, konkurować może z nim jedynie Biblia Ewangeliczna w przekładzie Anny Józak i Piotra Zaremby.

Stary Testament oparty jest na edycji Alfreda Rahlfsa z 2006 roku (oryginał Rahlfsa pochodzi z roku 1935). W edycji z 2013 roku znajdziemy parę istotnych różnic w nazwach zarówno ksiąg, jak i pojawiających się tam postaci. I tak na przykład to, co w innych tłumaczeniach pojawia się jako Pierwsza i Druga Księga Samuela, tutaj jest Pierwszą i Drugą Księgą Królewską, zaś Księgi o takiej nazwie tutaj noszą miano Trzeciej i Czwartej Księgi Królewskiej. Imiona własne są podawane w transliteracji greckiej, za wyjątkiem tych najbardziej znanych. Samo tłumaczenie zachowuje sens pierwotny, ale duży nacisk tłumacz położył na rytmikę i piękno brzmienia w języku polskim. Dodatkowo pojawia się kilka ksiąg, które uznawane są w części (a nawet większości) Kościołów jako apokryfy (przykładem Pierwsza Księga Ezdrasza) czy też Księga Pieśni będąca zbiorem pieśni opartych na cytatach ze Starego i Nowego Testamentu. W wydaniu zbiorczym, czyli w Biblii Pierwszego Kościoła, apokryfy pominięto, nieobecne są wstępy do poszczególnych ksiąg, ponadto przywrócono nazewnictwo powszechne w polskim Kościele Katolickim. Tak naprawdę więc, aby zapoznać się z całością pracy ks. prof. Remigiusza Popowskiego, najlepiej mieć pod ręką zarówno edycje osobne, jak i Biblię pierwszego Kościoła i porównać obie te wersje. 

Remigiusz Popowski – tłumacz Biblii pierwszego Kościoła

Remigiusz Popowski urodził się w 1936 roku, zmarł w 2014. Był księdzem, salezjaninem, profesorem nauk humanistycznych, lingwistą specjalizującym się w grece biblijnej. Był też dziekanem Wydziału Nauk Humanistycznych na KUL. Opublikował dziesiątki rozpraw naukowych, tłumaczeń tekstów biblijnych, ale i literatury greckiej. Nowy Testament i Septuaginta to opus magnum jego życia.