Msze online
Baptyści są bardzo zróżnicowanym nurtem zaliczanym do kościoła protestanckiego. Możemy znaleźć między baptystami a katolikami sporo różnic, dotyczących nieraz bardzo istotnych aspektów wiary.
Kim są baptyści? Na czym polega ich wiara?
Baptyści są kościołem chrześcijańskim zaliczanym do nurtu protestancko-ewangelicznego.
Najważniejszym autorytetem religijnym dla baptystów jest Biblia, a więc zarówno Stary, jak i Nowy Testament. Jest traktowana jako „sola scriptura”, czyli „autorytet Pana”. Dla baptystów każdy jest wolną jednostką, stąd sam decyduje o swym życiu religijnym, a wyrazem tego jest chrzest w wieku, kiedy człowiek jest samoświadomy. Zbawienia nie osiąga się przez swe uczynki, a przez wiarę i ufność Bogu, dzięki jego niezmierzonemu miłosierdziu i ofierze Jezusa. Baptyści oddają cześć wyłącznie Trójcy Świętej, a Jezusa uznają za jedynego dawcę życia wiecznego, Pośrednika między ludźmi a Bogiem, Zbawiciela całego świata. Baptyści są zwolennikami rozdziału wobec państwa i kościoła, a ich poszczególne zbory charakteryzują się dużą autonomią. W nurcie tym w mocy jest kapłaństwo powszechne wszystkich wierzących (po chrzcie każdy otrzymuje święcenia kapłańskie, pastor ma nieznacznie większe przywileje, na przykład udzielanie sakramentów).
Kilka słów o historii...
Historia nurtu wiąże się ściśle z dysydentami kościoła anglikańskiego (choć można znaleźć też teorie, że wywodzą się z XVI-wiecznego ruchu anabaptystycznego), konkretnie z odłamem założonym w Gainsborough przez Johna Smytha, a potem kongregacją w Scrooby. Na początku XVII wieku wspólnoty te odrzuciły chrzest dzieci (zgodnie z tym, co napisane jest w Biblii) i przeniosły się z Wielkiej Brytanii do Amsterdamu. Niedługo potem propagator baptyzmu Thomas Helwys wrócił na Wyspy i zaczął starania o uznanie rozłączności kościoła od państwa, a także o zaakceptowaniu wolności sumienia jednostki. Jeszcze w XVII wieku podzielili się na baptystów ogólnych i partykularnych, pierwsi twierdzili, że Jezus umarł za wszystkich ludzi, drudzy, że za wybranych. W tym też czasie ukazały się Pierwsze i Drugie Londyńskie Wyznania Wiary, jedne z dokumentów fundamentalnych dla baptyzmu, ale i ogólnie dla ruchów reformatorskich. W XVII wieku baptyści zdobyli pewną popularność w Ameryce Północnej, zaś w XIX wieku w Niemczech i w Skandynawii. Pierwsze 200 lat baptyzmu to jednak stosunkowo wolny rozwój i niespełna 100 tysięcy wyznawców w sali światowej. W 1905 roku założony został Baptist World Alliance, do którego przystąpiło większość odłamów i stowarzyszeń baptystycznych na całym świecie (większość z nich ma charakter narodowy). W tej chwili to jeden z prężniej rozwijających się nurtów religijnych związanych z chrześcijaństwem. Do najbardziej znanych baptystów zalicza się Jimmy Carter, Bill Clinton, Al Gore, Harry Truman, Kamala Harris, Kevin Costner, John Grisham, Whitney Houston, Britney Spears czy Justin Timberlake (jak widać to głównie obywatele USA).
Jak dzielą się baptyści?
Baptyści nie są nurtem jednorodnym, istnieje wiele pomniejszych narodowych grup, ale większość skupionych jest wokół Baptist World Alliance (Światowy Alians Baptystyczny), międzynarodowej wspólnoty baptystów liczącej obecnie 266 wspólnot i ponad 50 milionów oficjalnie ochrzczonych członków w ponad 130 krajach świata (dane te są jednak orientacyjne, ogólnie wszystkich baptystów, łącznie z członkami kościołów ekumenicznych, może być nawet 170 milionów).
Do najliczniejszych należą Południowa Konwencja Baptystów w USA, Narodowa Konwencja Baptystów w USA, Nigeryjska Konwencja Baptystyczna, Konwencja Baptystów Tanzanii i Brazylijska Konwencja Baptystyczna. Istnieje też podział na baptystów ogólnych (uniwersalnych), reformowanych (partykularnych, bliskich wyznawcom kalwinizmu), niezależnych, misjonarskich, nowych niezależnych, Baptystów Dnia Siódmego czy tak zwanych landmarkistów (wierzą, że sukcesja baptystów trwa od samego początku Kościoła).
Czym się różnią baptyści od katolików?
Baptyści nie mają hierarchicznej władzy, każdy zbór i kościół ma własną autonomię, stąd trudno porównać wszystkie różnice między baptystami a katolikami. Po prostu różnice takie, i to nieraz znaczne, pojawiają się także między poszczególnymi wspólnotami baptystycznymi... Mają różną liczbę sakramentów, różne charyzmaty, podejście do tematów eschatologicznych, poglądy na rolę kobiety w małżeństwie czy na ich wyświęcanie, możliwość nałożenia ekskomuniki, która jest praktykowana tylko w części grup.
Przykładowo baptyści dnia siódmego dodatkowo za dzień święty uznają sobotę, a nie niedzielę. Ogólnie jednak – wypośrodkowując najważniejsze punkty najpopularniejszych wspólnot – w oczy rzuca się to, że w baptyzmie są tylko dwa sakramenty: chrzest i Wieczerza Pańska (czyli odpowiednik komunii świętej). Nie mają one jednak aż tak wielkiej wagi jak w katolicyzmie, gdyż są raczej rytuałem pokazującym wewnętrzną wiarę człowieka. Liczy się tylko Pismo Święte, pomijane jest Święte Oficjum (wykluczenie herezji) i Święta Tradycja (sposoby obchodzenia świąt itp) żywe w katolicyzmie. Dlatego baptysta nie powie, że Maryja jest matką wszystkich ludzi czy Królową Polski, gdyż takich informacji nie ma w Piśmie Świętym. Nie ma głowy kościoła, każdy zbór jest autonomiczny. Większość grup nie uznaje wiary w Czyściec, stąd też i nie ma modlitw za zmarłych (co jest logiczne – skoro nie ma Czyśćca, to zmarli trafili finalnie do Nieba lub Piekła i nic tego nie zmieni). Nie ma świętych miejsc (Bóg jest wszędzie), ani świętego czasu (Boga czcić trzeba zawsze tak samo, nie jakoś szczególnie w święta). Nie uznaje się żadnych świętych – cześć oddawana jest tylko osobom Trójcy Świętej. W takim ujęciu nikt nie pośredniczy między Bogiem a człowiekiem, poza Jezusem i Duchem Świętym (nie ma orędowników, wspomożycieli, patronów wstawiających się za człowiekiem u Boga). Bardzo ważną różnicą jest podejście do zbawienia człowieka – u baptystów jest ono darem, który człowiekowi zostaje dany w momencie wyrzeczenia się grzechów i chrztu, nie zmienią w tym nic dobre uczynki (które baptyści nazywają chęcią „kupna” zbawienia). Po chrzcie i odmówieniu modlitwy Bóg wymazuje wszystkie grzechy człowieka, przeszłe, teraźniejsze i przyszłe: to podejście zwane „raz zbawiony, zawsze zbawiony”. Odmienne jest też podejście do kapłaństwa, u baptystów traktowanego jako powszechne, niezarezerwowane tylko dla pastorów (którzy pełnią ograniczoną rolę).
Baptyści w Polsce
Baptyści w Polsce należą do Kościoła Chrześcijan Baptystów RP, z siedzibą w Warszawie (siedziba znajduje się na ulicy Waliców 25; wspólnota ta jest częścią Światowego Aliansu Baptystycznego). Liczbę jego członków szacuje się na 8-10 tysięcy (choć niektóre źródła podają tu mniejszą ilość, w granicach 5-6 tysięcy).
Baptyści przybyli do Polski prawdopodobnie w 1844 roku z Niemiec, zaś pierwszą swą gminę założyli oficjalnie w roku 1872 we wsi Zelów. Za pierwszych baptystów na ziemiach polskich czasem uznaje się jednak grupę, która w 1858 roku w Adamowie spontanicznie przyjęła chrzest i zaczęła żyć według zasad bliskich baptystycznym. Aż do II wojny światowej powstało i działało w naszym kraju kilka wspólnot zarówno niemiecko-, jak i polskojęzycznych (te drugie skupiały się na wschodzie Polski), a liczbę baptystów określano na około 50 tysięcy. W czasie wojny gminy te przestały działać, ale już w 1946 roku założono istniejący do dziś KChB RP. W 1994 roku powstało nawet Seminarium Duchowe Baptystów Warszawskich.
Zakazy w wierze baptystów
Baptyzm uchodzi za nurt tradycjonalistyczny, oparty na konserwatywnych zasadach (nie odnosi się to do wszystkich wspólnot, ale z pewnością do większości).
I tak baptyści generalnie nie uznają małżeństw jednopłciowych (choć są wyjątki, takie jak Sojusz Baptystów z USA), promują ślubowanie dziewictwa aż do ślubu (ma to miejsce na publicznych uroczystościach, na których wręczane są tak zwane „pierścienie czystości”), unikanie kradzieży, kłamstwa, stosowania wszelkich używek (choć to bardziej nakazy niż zakazy).
Wiele emocji budzi rzekomy zakaz tańca u baptystów – tak naprawdę taki nie istnieje, a w zasadzie nie dotyczy samego tańca, ale jego charakteru: nakazuje się, by był on zgodny z zasadami moralnymi, nie epatował rozwiązłością. Można więc tańczyć, jeśli ów taniec nie prowadzi do grzechu.
Konserwatyzm pewnych grup widać chociażby na przykładzie sprzed 5 lat, kiedy sporo kontrowersji wywołał wydany przez Rzecznika Praw Obywatelskich w Polsce zakaz kar cielesnych stosowanych przy edukacji dzieci – baptyści oficjalnie zwrócili się o jego cofnięcie, gdyż uznali to za nadmierną i błędną ingerencję w sferę wychowania.
Chrzest u baptystów – jak wygląda?
Samo słowo „baptyzm” pochodzi od greckiego „baptidzein” oraz łacińskiego „baptein”, które to słowa znaczą „zanurzać”, a w ujęciu religijnym „chrzcić przez zanurzenie”. Chrzest jest bowiem najważniejszym i charakterystycznym punktem w życiu religijnym tego nurtu.
Baptyści nie chrzczą dzieci, uważając, że decyzję o przynależności do Boga należy podjąć samodzielnie, kiedy człowiek zna pojęcia grzechu, wiary, rozumie boskie zamiary. Chrzest przyjmują więc osoby dorosłe, które wyznają swe grzechy, wyrażają za nie żal i deklarują przynależność do Jezusa. Jednocześnie ma to podkreślać, że kościół respektuje wolną wolę.
Rytuał odbywa się poprzez całkowite zanurzenie w wodzie (pierwotnie, do lat 40. XVI wieku, jedynie polewano wodą chrzczonych). Jest odprawiany publicznie. W nawiązaniu do praktyk opisanych w Nowym Testamencie ma oznaczać, że stary człowiek-grzesznik umarł, a narodził się nowy człowiek świadomie pragnący dostąpić Zbawienia. Jednak w niektórych krajach baptyści zawarli porozumienia z kościołami ekumenicznymi, preferującymi chrzest niemowląt (Włochy, Irlandia Północna, Szwecja, niektóre landy niemieckie) – w takim ujęciu uważają, że jest on obowiązujący i nie ma potrzeby jego powtarzania.
Komentarze:
bądź pierwszy!